Nếp nhăn khóe miệng không chỉ hình thành do da mất collagen hay biểu cảm lặp lại. Ở nhiều trường hợp, các rãnh sâu quanh khóe miệng còn liên quan đến mất thể tích mô mềm, thay đổi lớp mỡ, hoạt động cơ và sự suy giảm nâng đỡ của cấu trúc vùng mặt dưới. Vì vậy, muốn cải thiện hiệu quả cần xác định đúng loại nếp nhăn và nguyên nhân phía sau, thay vì chỉ tập trung làm đầy đường rãnh nhìn thấy.
Nếp nhăn khóe miệng là gì?
Nếp nhăn khóe miệng là cách gọi chung cho các đường nhăn hoặc rãnh xuất hiện quanh hai bên miệng. Chúng có thể chỉ là những nếp nhỏ trên bề mặt da hoặc phát triển thành rãnh sâu kéo dài từ khóe miệng xuống vùng cằm và hàm dưới.
Một dạng thường gặp là rãnh marionette, còn gọi là melomental fold hoặc labiomandibular fold. Rãnh này bắt đầu gần khóe miệng và chạy chếch xuống phía đường viền hàm, tạo cảm giác khóe miệng bị kéo xuống.
Cần phân biệt rãnh marionette với:
- Nếp nhăn quanh môi: Các đường nhỏ nằm sát viền môi, thường liên quan nhiều đến chuyển động cơ và lão hóa bề mặt da.
- Rãnh mũi má: Chạy từ cánh mũi xuống khóe miệng.
- Rãnh marionette: Bắt đầu từ vùng khóe miệng và kéo xuống cằm hoặc đường hàm.
- Khóe miệng trễ: Khóe môi hướng xuống nhưng chưa chắc đã hình thành rãnh sâu.
Vì sao nếp nhăn khóe miệng ngày càng rõ?
Da giảm độ đàn hồi
Theo tuổi tác, chất lượng collagen, elastin và khả năng giữ nước của da dần thay đổi. Da trở nên mỏng, kém đàn hồi và dễ tạo nếp hơn khi biểu cảm. Những nếp động xuất hiện khi nói hoặc cười có thể dần trở nên rõ ngay cả khi khuôn mặt ở trạng thái nghỉ.
Mất thể tích mô mềm
Đây là một yếu tố quan trọng nhưng thường bị bỏ qua. Các khoang mỡ vùng mặt dưới có thể thay đổi cả thể tích lẫn vị trí theo thời gian. Một số vùng phía trong rãnh marionette giảm thể tích, trong khi mô vùng phía ngoài có thể sa xuống và trở nên nổi bật hơn. Sự chênh lệch này làm đường rãnh sâu hơn. Vì vậy, trong một số trường hợp, vấn đề không phải “thiếu filler ngay tại rãnh” mà là sự mất cân bằng thể tích giữa các vùng mô xung quanh.
Cấu trúc xương thay đổi theo tuổi
Xương hàm trên, hàm dưới và cằm đóng vai trò nâng đỡ mô mềm vùng quanh miệng. Khi cấu trúc xương thay đổi theo quá trình lão hóa, khả năng nâng đỡ phía trên cũng giảm. Mô mềm phía trên có thể dịch chuyển xuống, từ đó làm các nếp gấp vùng khóe miệng và phần dưới khuôn mặt rõ hơn.
Hoạt động của cơ kéo khóe miệng xuống
Vùng khóe miệng là nơi nhiều nhóm cơ giao nhau. Trong đó, depressor anguli oris (DAO) có vai trò kéo khóe miệng xuống. Khi lực kéo xuống tương đối mạnh, khóe miệng có thể trông trễ hơn và rãnh bên dưới trở nên rõ. Điều này giải thích vì sao không phải mọi rãnh marionette đều chỉ cần bổ sung thể tích. Ở một số trường hợp, yếu tố vận động cơ cũng cần được đánh giá.
Dây chằng và mô vùng hàm dưới
Dây chằng vùng hàm dưới giữ một số phần mô ở vị trí tương đối cố định. Trong khi mô xung quanh dịch chuyển theo tuổi tác, những điểm cố định này có thể tạo ra sự khác biệt về độ cao bề mặt, khiến rãnh trở nên rõ hơn. Do đó, rãnh marionette thường là biểu hiện của lão hóa đa tầng: xương, mỡ, cơ, dây chằng và da cùng tham gia.
Rãnh marionette khác nếp nhăn quanh môi như thế nào?
| Đặc điểm | Nếp nhăn quanh môi | Rãnh marionette |
|---|---|---|
| Vị trí | Sát viền môi | Từ khóe miệng xuống cằm/hàm |
| Hình thái | Đường nhăn nhỏ | Nếp gấp hoặc rãnh sâu |
| Nguyên nhân chính | Chuyển động cơ, lão hóa da | Mất thể tích, sa mô, cơ, cấu trúc xương |
| Hướng cải thiện | Chất lượng da, nếp nhăn bề mặt | Đánh giá thể tích và cấu trúc mặt dưới |
Những yếu tố nào khiến rãnh khóe miệng rõ sớm hơn?
Ngoài tuổi tác, một số yếu tố có thể làm các nếp quanh miệng nổi bật hơn:
- Cấu trúc khuôn mặt bẩm sinh.
- Mô mềm vùng má và mặt dưới ít.
- Giảm cân nhiều hoặc giảm cân nhanh
- Da thường xuyên tiếp xúc tia UV.
- Hút thuốc lá.
- Da khô kéo dài.
- Chuyển động môi và cơ quanh miệng lặp lại nhiều.
- Giảm thể tích vùng má, cằm hoặc prejowl.
Nếp nhăn khóe miệng có thể cải thiện bằng skincare không?
Skincare có giá trị nhất với chất lượng bề mặt da. Các biện pháp như dưỡng ẩm, chống nắng và sử dụng hoạt chất chăm sóc phù hợp có thể hỗ trợ:
- Duy trì độ ẩm.
- Hạn chế tổn thương do tia UV.
- Cải thiện bề mặt da.
- Làm các nếp nhỏ ít nổi bật hơn.
Tuy nhiên, skincare không thể thay thế phần thể tích mô mềm đã mất hoặc đưa mô bị sa trở lại vị trí ban đầu. Nếu nếp nhăn đã phát triển thành rãnh marionette sâu, cần đánh giá thêm cấu trúc phía dưới thay vì chỉ chăm sóc bề mặt.
Filler rãnh marionette có vai trò gì?
Filler Hyaluronic Acid (HA) có thể được cân nhắc khi rãnh khóe miệng liên quan đến thiếu thể tích hoặc cần cải thiện sự chuyển tiếp giữa các vùng mô. Mục tiêu là:
- Bổ sung thể tích tại vùng lõm phù hợp.
- Làm mềm sự chuyển tiếp quanh khóe miệng.
- Hỗ trợ cải thiện vùng prejowl khi có thiếu hụt thể tích.
- Giảm mức độ nổi bật của rãnh marionette.
Các nghiên cứu và tổng quan giải phẫu ghi nhận HA filler là một trong những lựa chọn thường được sử dụng cho rãnh marionette. Tuy nhiên, hiệu quả phụ thuộc nhiều vào nguyên nhân thực sự của rãnh, không chỉ độ sâu nhìn thấy trên bề mặt.
Có phải cứ rãnh sâu là tiêm filler trực tiếp vào rãnh?
Không. Đây là một trong những điểm quan trọng khi đánh giá rãnh marionette hiện nay. Nếu rãnh xuất hiện chủ yếu do:
- Mất thể tích phía trong rãnh.
- Thiếu hỗ trợ vùng cằm.
- Hõm prejowl.
- Sa mô từ vùng má.
- Khóe miệng bị kéo xuống bởi hoạt động cơ.
thì chỉ làm đầy đúng đường rãnh chưa chắc tạo được sự cải thiện hài hòa.
Trong một số kế hoạch, bác sĩ có thể cần đánh giá má, khóe miệng, cằm, prejowl và đường viền hàm như một đơn vị liên tục. Đây là sự chuyển dịch quan trọng trong tạo hình mặt dưới: xử lý nguyên nhân cấu trúc thay vì chỉ “xóa đường nhăn”.
Xcelens Extra – lựa chọn filler theo từng mức độ nếp gấp
Trong hệ filler Xcelens, Extra 3 và Extra 4 là các sản phẩm HA liên kết chéo có thể được cân nhắc tùy đặc điểm vùng điều trị và mục tiêu tạo hình.
- Xcelens Extra 3 chứa Sodium Hyaluronate 23 mg/ml và Lidocaine 0,3%, được định hướng cho các nếp nhăn, nếp gấp từ trung bình đến nghiêm trọng và các vùng cần bổ sung thể tích.
- Xcelens Extra 4 cũng chứa HA 23 mg/ml và Lidocaine 0,3%, với đặc tính gel hướng đến khả năng tạo hình và hỗ trợ mô ở những vùng cần cấu trúc rõ hơn.
Với rãnh marionette, việc lựa chọn Extra 3, Extra 4 hay một sản phẩm khác cần dựa trên độ sâu của rãnh, mức độ mất thể tích, vị trí đặt filler và toàn bộ cấu trúc mặt dưới. Không có một dòng filler duy nhất phù hợp với tất cả trường hợp.
Làm thế nào để hạn chế nếp nhăn quanh miệng rõ hơn theo thời gian?
Không thể ngăn hoàn toàn quá trình lão hóa, nhưng có thể giảm một số yếu tố thúc đẩy:
- Bảo vệ da khỏi tia UV hằng ngày.
- Duy trì độ ẩm phù hợp.
- Hạn chế hút thuốc.
- Tránh giảm cân quá nhanh nếu không cần thiết.
- Không lạm dụng các treatment gây kích ứng.
- Đánh giá sớm khi bắt đầu xuất hiện mất thể tích vùng giữa và dưới mặt.
Câu hỏi thường gặp
Nếp nhăn khóe miệng có phải rãnh cười không?
Không. Rãnh cười thường chỉ rãnh mũi má, chạy từ cánh mũi xuống khóe miệng. Rãnh marionette bắt đầu gần khóe miệng và kéo xuống vùng cằm hoặc hàm.
Rãnh marionette xuất hiện ở người trẻ không?
Có thể. Cấu trúc xương, phân bố mỡ, vị trí cơ và yếu tố di truyền có thể khiến rãnh xuất hiện sớm ngay cả khi da chưa lão hóa rõ.
Nếp nhăn quanh miệng có phải do thiếu collagen?
Thiếu collagen là một yếu tố, nhưng không phải nguyên nhân duy nhất. Xương, khoang mỡ, cơ, dây chằng và sự dịch chuyển mô đều góp phần tạo rãnh quanh miệng.
Kết luận
Nếp nhăn khóe miệng, đặc biệt là rãnh marionette, là kết quả của quá trình lão hóa diễn ra đồng thời ở nhiều lớp cấu trúc. Mất thể tích mô mềm đóng vai trò quan trọng, nhưng cần đánh giá cùng hoạt động cơ, sa mô và nền tảng xương trước khi lựa chọn phương pháp. Filler HA Xcelens có thể hỗ trợ làm mềm rãnh ở những trường hợp phù hợp, nhưng kết quả tự nhiên phụ thuộc vào việc xử lý đúng nguyên nhân thay vì chỉ làm đầy đường nhăn.
